دیدگاه‌ها برای پیوند تاریخ و طبیعت در ولیان بسته هستند
-

پیوند تاریخ و طبیعت در ولیان

ولیان روستایی تاریخی و آباد در بخش چِندار شهرستان ساوجبلاغ از توابع استان البرز است. این روستای هدفِ گردشگری در ۳۵ کیلومتری شهر کرج و در دامنه جنوبی رشته کوه‌های البرز واقع شده است. دکتر حسین عسکری  ارتفاع آن از سطح  دریا ۱۸۳۰ متر است. اهالی این روستا، شیعه و به زبان فارسی سخن می

کد خبر : 2648
تاریخ انتشار : دوشنبه 23 اردیبهشت 1398 - 5:22

ولیان روستایی تاریخی و آباد در بخش چِندار شهرستان ساوجبلاغ از توابع استان البرز است. این روستای هدفِ گردشگری در ۳۵ کیلومتری شهر کرج و در دامنه جنوبی رشته کوه‌های البرز واقع شده است.

دکتر حسین عسکری

 ارتفاع آن از سطح  دریا ۱۸۳۰ متر است. اهالی این روستا، شیعه و به زبان فارسی سخن می گویند. درآمد بیشتر اهالی از زراعت، باغداری و دامداری تأمین می‌شود و توت خشک از تولیدات اصلی آن به شمار می‌رود. در سال ۱۳۹۰ خورشیدی، ۹۶۶ نفر در قالب ۳۲۸ خانوار ساکن این روستا بوده‌اند. از محوطه‌باستانی «کلاغ دره» واقع در جنوب روستای ولیان، سفال‌های قرمز و نخودی رنگ مشابه سفال های دوران تاریخی و اوایل اسلام به دست آمده و درخت چنار هزارساله در حیاط مسجد جامع ولیان نیز از دیگر جاذبه‌های طبیعی و تاریخی این روستا است.

نام آوران برخاسته از روستای ولیان را این چنین می توان برشمرد:

  1. سید شرف الدین محمود ولیانی طالقانی (درگذشت حدود ۹۱۸ق) از فقیهان و متکلمان قرن دهم هجری قمری و نیای برخی سادات مناطق طالقان، ساوجبلاغ و آبیک است. نسب آیت الله سید محمود طالقانی (درگذشت ۱۳۵۸ش) و جلال آل احمد (درگذشت ۱۳۴۸ش) به او می‌رسد. فقیه نامدار شیعه ابن ابی جمهور احسایی در سال ۹۱۲ق برای سیّد شرف الدین محمود، اجازه روایی نوشته است. از این اجازه چهار نسخه موجود است. در مجموعه اجازات شیخ نعمت الله بن حسین عاملی (تاریخ کتابت قرن ۱۱ق)، شیخ ابراهیم بن محمّد حرفوشی (درگذشت ۱۰۸۰ق) و سیّد حسین کرکی، پسوند«ولیانی» در کنار نام جدّ او (سیّد جلال الدین) آمده اما کاتب نسخه بحارالانوار نوشته علامه محمّدباقر مجلسی (درگذشت ۱۱۱۰ق) به علّت آشنا نبودن و عدم دقّت، کلمه ولیانی را از قلم انداخته است. سیّد شرف الدین محمود همچنین کرسی تدریس فلسفه و کلام اسلامی را در شهر قزوین عهده‌دار بود. شرحی بر حواشی خواجه نصیرالدین طوسی بر کتاب فلسفی «الاشارات و التنبیهات» نوشته بوعلی سینا از آثار او است. برخی بر این نظرند که نام دیگر او «قاضی نجم الدین محمود طالقانی» و یا «امیر نجم الدین» و به احتمال، آرامگاهش در روستای یَرَک از توابع شهرستان الموت قزوین واقع است.
  2. ملا شاه مراد‌ولیانی از روحانیون هم روزگار با شیخ مرتضی انصاری که قرآن کریم را به زبان فارسی برگردانده است. محمدزمان ولیانی فرزند او، سازنده ضریح امامزاده یحیی واقع در روستای دوزعنبر ساوجبلاغ است.
  3. ملا جواد ولیانی قزوینی از مشاهیر شیخیه و از شاگردان سید کاظم رشتی (درگذشت ۱۲۵۹ق) است که زمینه گرایش دختر خاله‌اش زرین تاج برغانی مشهور به قره العین (درگذشت ۱۲۶۸ق) را به شیخیه فراهم ساخت. او از نخستین کسانی است که علیه سید علی محمد شیرازی مشهور به باب (درگذشت ۱۲۶۶ق) بنیانگذار فرقه بابیت، ردیه نوشت.
  4. میرزا محمد ولیانی (زنده در سال ۱۲۸۰ق) نویسنده کتاب «هادی المظلّین» درباره کلام و عقاید شیعه که نسخه دست نویس آن در کتابخانه آیت الله گلپایگانی قم نگهداری می‌شود.
  5. استاد علی اشرف والی (درگذشت ۱۳۸۹ش) عارف، شاعر، خوشنویس، نقاش مکتب کمال الملک و نویسنده کتاب «طلوع دوباره شمس».
  6. استاد جعفر والی (درگذشت ۱۳۹۵ش) کارگردان، نویسنده، بازیگر و گوینده گفتار متن سینما و تئاتر ایران.

   نام ولیان به جهت تردد آیت الله طالقانی از آنجا به منطقه طالقان، در اسناد سازمان اطلاعات و امنیت حکومت پهلوی (ساواک) آمده است. مواقعی که او در زادگاهش روستای گلیرد طالقان به سر می برد، چهره های مذهبی و سیاسی مخالف حکومت پهلوی به دیدارش می رفتند. دکتر علی شریعتی (درگذشت ۱۳۵۶ش) از آن جمله بود که از طریق روستای ولیان به دیدار آیت الله طالقانی رفت و یک شب میهمان او بود. همچنین سید مجتبی میرلوحی معروف به نواب‌صفوی (شهادت ۱۳۳۴ش) رهبر جمعیت فداییان اسلام، به هنگام سکونت در طالقان، از طریق ولیان با شاگردان و اعضای جمعیت فداییان اسلام دیدارهای مخفیانه‌ای داشت. برخی بر این نظرند که نواب صفوی موافقت خود با قتل نورالدین فتح اعظم رییس وقت محفل ملّی بهاییان ایران را در این روستا به اعضای فداییان اسلام اعلام کرده است. فتح اعظم در سال ۱۳۳۱ش بر اثر هجوم شبانه ۱۷ تن از روستاییان، در خانه اش واقع در روستای رامجین از توابع شهرستان ساوجبلاغ به قتل رسید.

منابع: آقابزرگ تهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج ۴، ص ۱۲۶؛ ابوالقاسم حاتمی، آثار تاریخی ساوجبلاغ و نظرآباد، ص ۸۱؛ حسینعلی رزم آرا، فرهنگ جغرافیایی ایران، ج ۱، ص ۲۳۴؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۱۰۵، ص ۱۱؛ مصطفی درایتی، فهرستواره دست نوشت‌های ایران (دنا)، ج ۱۰، ص ۱۱۲۸؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک: آیت الله سید محمود طالقانی، ج ۳، ص ۴۳۶؛ یارمحمد نبیل زرندی، مطالع الانوار، ص ۱۳۶، ۱۳۸؛ سید اشرف الدین کیایی طالقانی، قاضی نجم الدین محمود طالقانی یا برگی در تاریخ تشیع، ص ۴، ۸، ۱۹؛ حسین عسکری، بیداری دشت کهن، ص‌۲۴۳، ۲۴۷، ۲۴۹؛ بهرام چوبینه، دکتر محمد مصدق و بهاییان، ص‌۳۱؛ پرتو حسنی زاده و همکاران، روستاهای هدف گردشگری استان تهران، ص ۲۸؛ مجله حوزه، ش ۵۸، ص ۱۷۴؛ فصلنامه وقف میراث جاویدان، ش ۱۱ و ۱۲، ص ۱۱۹؛ احمد گل محمدی، جمعیت فداییان اسلام به روایت اسناد، ج ۲، ص ۴۶۷.

– این مقاله که قرار است به زودی ذیل مدخل «ولیان» در جلد شانزدهم دایره المعارف تشیّع منتشر شود، با اجازه نگارنده برای نخستین بار در این نشریه منتشر می‌شود.

 

 

 

 

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
نظرات بسته شده است.