ساوجبلاغ مهد خوشنویسان نامدار

ساوُجبُلاغ به معنای «چشمه سرد» است و این منطقه را به دلیل وجود چشمه‌های فراوان به این نام خوانده‌اند. علامه علی اکبر دهخدا و دکتر محمّد معین، ساوجبلاغ را یک واژه ترکی می‌دانند. جلال آل احمد املای این کلمه را «ساوجبلاق» نوشته است. دکتر محمّد جواد مشکور هم می‌نویسد: «ساوج در اصل همان سویوق ترکی

کد خبر : 2097
تاریخ انتشار : یکشنبه 4 فروردین 1398 - 0:48

ساوُجبُلاغ به معنای «چشمه سرد» است و این منطقه را به دلیل وجود چشمه‌های فراوان به این نام خوانده‌اند. علامه علی اکبر دهخدا و دکتر محمّد معین، ساوجبلاغ را یک واژه ترکی می‌دانند. جلال آل احمد املای این کلمه را «ساوجبلاق» نوشته است. دکتر محمّد جواد مشکور هم می‌نویسد: «ساوج در اصل همان سویوق ترکی به معنی سرد بوده است.»
از بررسی منابع تاریخی و جغرافیای تاریخی چنین بر می‌آید که منطقه ساوجبلاغ واقع در استان البرز پیش از آن‌که به این نام خوانده شود از توابع سرزمین ری بوده و با مهاجرت ترکان، نام ساوجبلاغ بر آن اطلاق شده است. حمدا… مستوفی قزوینی در کتاب نزهت القلوب که در سال ۷۴۰ق نوشته شده، منطقه تاریخی ساوجبلاغ را این گونه توصیف کرده است: «ساوجبلاغ ولایتی است که در اَوان سلاجقه مال به ری می‌داده و در عهد مغول سوی شده، هوایی به غایت خوب دارد. اکثر آبش از قنوات است. میوه و غلّه[اش] بسیار می‌باشد و نانش در غایت نیکویی و حقوق دیوانی او دوازده هزار دینار مقرّر است… از اعظم قُرای آن‌جا خراو و نجم آباد و سُنقرآباد است و در سنقرآباد سادات عالی نسب و حسب‌اند والحال خراب است.»
ساوجبلاغ پس از جدایی از ملک ری در قرن هفتم هجری قمری، به سرزمین قزوین پیوسته است. این وضعیت ادامه داشته تا آغاز حکومت قاجار که از قزوین هم جدا شده و به دارالخلافه طهران ملحق شده است. منظور از ساوجبلاغ در این نوشتار، همان محدوده «ساوجبلاغ تاریخی و فرهنگی» است که شامل دو شهرستان ساوجبلاغ و نظرآباد و بخشی از شهرستان کرج در استان البرز و گوشه‌ای از شهرستان آبیک از توابع استان قزوین است. نام برخی از خوشنویسان برخاسته از منطقه تاریخی ساوجبلاغ به ترتیب الفبا عبارتند از:
– استاد حسین برغانی ساوجبلاغی از کاتبان قرن سیزدهم هجری قمری است. او در ۱۲۴۷ق جلد نخست کتاب ۲۴ جلدی منهج الاجتهاد نوشته شیخ محمدتقی برغانی (شهید ثالث) را کتابت کرده است.
– شیخ محمّدعلی برغانی (زنده در سال ۱۲۶۲ق) از مجتهدان و خوشنویسان ماهر روزگار قاجار است. خوشنویسی چندباره قرآن کریم و نگارش کتاب «مصباح المومنین» از آثار برجای مانده از او است.
– ماه شرف خانم برغانی ملقّب به منشیه، از استادان خط شکسته نستعلیق در روزگار قاجار است. او دیوان مراسلات (نامه نگاری) تاج الدوله طاووس خانم همسر فتحعلی شاه قاجار را عهده دار بود.
– استاد سید مرتضی حسینی برغانی (درگذشت ۱۳۰۸ش) مشهور به سید مرتضی میرخانی، خوشنویس نامدار و صاحب سبک اواخر دوره قاجار و از شاگردان ممتاز استاد میرزا محمّدرضا کلهر است.
– عبدالرضا حسینی وَردِه ساوجبلاغی، از خوشنویسان و کاتبان قرن یازدهم هجری قمری است. او در سال ۱۰۰۹ق مقالات عربی خواجه نصیرالدین طوسی درباره هندسه را با خط نسخ و نستعلیق کتابت کرده است.
– زین العابدین ساوجبلاغی، از کاتبان و خوشنویسان قرن یازدهم هجری قمری است. او در سال ۱۰۹۹ق کتاب «ملحقات الصحیفه السجادیه» را خوشنویسی کرده است.
– میرزا ا… وردی ساوجبلاغی، کاتب و خوشنویس اهل روستای صفرخواجه از توابع شهرستان نظرآباد است. او در سال ۱۲۶۶ق کتاب فارسی «فضایل اهل البیت علیهم السلام» نوشته علی قشلاقی ساوجبلاغی را به خط نستعلیق کتابت کرده است.
– میرزا تقی ساوجبلاغی معروف به دبیر اعلم (درگذشت ۱۳۰۸ش) از خوشنویسان و ادبیان دوره قاجار است. او در دیوان رسایل حکومت ناصرالدین شاه قاجار به مقام دبیری و منشی گری رسید. مظفرالدین شاه قاجار هم به او لقب عنوان نگار داد.
– میرزا عزیزا… ساوجبلاغی، خوشنویس و منشی دیوان رسایل وزارت خارجه در دوره حکومت مظفرالدین شاه قاجار بود.
– سید حسین فصیح، روحانی خوشنویس دوره قاجار که مسئول تهیه قباله جات منطقه ساوجبلاغ و اطراف بود. او جدّ پدر استاد سید احمد میرخانی خوشنویس معاصر است.
– استاد سید احمد میرخانی (متولد ۱۳۱۸ش) مدرس انجمن خوشنویسان ایران و کاتب قرآن کریم به خط نسخ و نستعلیق است.
– استاد سید حسن میرخانی مشهور به سراج الکتّاب (درگذشت ۱۳۶۹ش) خوشنویس نامدار معاصر و از بنیانگذاران انجمن خوشنویسان ایران است.
– استاد سید حسین میرخانی (درگذشت ۱۳۶۱ش) از خوشنویسان نامدار معاصر و کاتب قرآن کریم به خط نستعلیق است.
– مصطفی نجم آبادی، کاتب و خوشنویس قرن چهاردهم هجری قمری است که در سال ۱۳۲۱ق کتاب «دستور حکومت» را با خط نستعلیق کتابت کرده است.
– میرزا مرتضی نجم آبادی (درگذشت ۱۳۲۶ش) خوشنویس، حقوقدان و روزنامه نگار معاصر است. او نزد استاد میرزا محمدرضا کلهر به شاگردی پرداخت و در خط نستعلیق استاد شد.
– استاد علی اشرف والی (درگذشت ۱۳۸۹ش) عارف، شاعر، خوشنویس و نقاش معاصر مکتب کمال الملک است. او در خوشنویسی از شیوه استاد حسن زرین خط پیروی می‌کرد.
حسین عسکری

کانال تلگرام تریبون شهر

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.