مصباح هویت بخشی به شهر را از مصباح روشن کنیم

گذری بر تنگناهای مدیریت شهری در توسعه محلات کرج تریبون شهر – یکی از عمده معضلات کلانشهر کرج، وجود بیش از ۱۴۰۰ هکتار بافت فرسوده است که علیرغم اینکه در شهرداری و شورای پنجم طرح هایی نسبت به دوره های گذشته برای بازسازی، بهسازی و احیای اصولی بافت های فرسوده از سوی مدیریت شهری ارائه

کد خبر : 2553
تاریخ انتشار : شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۱:۲۳

گذری بر تنگناهای مدیریت شهری در توسعه محلات کرج

تریبون شهر – یکی از عمده معضلات کلانشهر کرج، وجود بیش از ۱۴۰۰ هکتار بافت فرسوده است که علیرغم اینکه در شهرداری و شورای پنجم طرح هایی نسبت به دوره های گذشته برای بازسازی، بهسازی و احیای اصولی بافت های فرسوده از سوی مدیریت شهری ارائه گردیده است اما هنوز به سامان مطلوبی نرسیده است. بر همین اساس در ادامه روند گزارش های میدانی ازچهارگوشه جغرافیای گسترده شهر تاریخی کرج، این بار به نقاط مرکزی و ساختار میانی آن پرداخته ایم و به سراغ محلّه اصیل و کهنسال مصباح رفته ایم. منطقه ای که به نظر می رسد هویت تاریخی شهر در آن پنهان مانده و کم کم رو به فراموشی گذاشته است. مصباح، معبر تاریخی و هسته اصلی و اولیه شکل گیری شهرستان کرج بوده که در گذشته ده کرج نامیده می شده. خیابان اصلی محله مصباح بین بلوار امامزاده حسن (ع) و دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران قرار گرفته و طبق تقسیمات شهری در منطقه ۲ شهرداری کرج واقع شده. خانواده های مصباح، رنجی، کشاورز، سبزه پرور، دهقان و … از جمله ساکنان اولیه ده کرج بودند که گفته می شود اجداد آنها در زمان قاجار از جاجرم خراسان به این نقطه مهاجرت و سکنی گزیده اند. مصباح به معنی چراغ؛ در نگاه دیرینه شناسان،به معنای روشن شدن اولین بارقه های شهرنشینی است و  بی شک نطفه آغازین حیات اجتماعی شهر در این منطقه منعقد شده است.

 از آثار تاریخی این منطقه که بسیاری از مردم کرج و گردشگران و حتی ساکنان محله مصباح شاید از وجود آن بی اطلاع باشند حمام مصباح است که قدمت آن به دوره قاجاریه بر می گردد. این حمام یادگار برجای مانده از اواسط دوره قاجاریه است و  در نوع خود معماری عجیب و خیره‌کننده‌ای دارد.

یکی دیگر از بناهای تاریخی و فرهنگی محله قدیمی مصباح، کاخ سلیمانیه است. این بنا به دستور فتحعلی شاه قاجار در سال های ۱۲۲۵ تا ۱۲۲۷ توسط محمد حسین خان نظام الدوله معروف به صدر اصفهانی بنا شده و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده. اهمیت این کاخ به واسطه نقاشی‌های دیواری آن است چون برخی از نقاشی‌های این بنا از جمله تصویر بنیانگذار سلسله قاجار (آقا محمد خان) در هیچ جای دیگری وجود ندارد و این تصویر تنها تمثال برجای مانده از این شاه قاجار است.

از دیگر یادگارهای زیست بوم شهری در این منطقه مسجد اعظم محله مصباح است که بیش از ۳۰۰ سال قدمت دارد و در زمان صفویه بنا گردیده و تاکنون ۳ بار  مورد مرمت قرار گرفته شده است. بانی مسجد آیت الله زابلی بوده که مقبره وی در همین مسجد قرار دارد.

کوچه های باریک و باصفا در کنار درختان کهنسال از جمله شاخصه های محله مصباح است. خانه‌های ویلایی این محله همانند سایر محله‌ها جای خود را به ساختمان‌های بلند و خانه‌های آپارتمانی داده که از اصالت بافتار و بناهای کهن این منطقه کاسته است اگرچه درختان تنومندش همچنان استوار مانده و قدمت این محله را به خوبی نشان می دهند. متاسفانه در حال حاضر مصباح بیشتر چهره تجاری به خود گرفته و نسبت به قبل شلوغ تر شده و گویی این شناسنامه باستانی شهر و سجل احوال شهروندان در ازدحام آهن و سیمان در حال فراموشی تاریخی است.

برای آشنایی بیشتر با این محله، وارد بخش قدیمی مصباح شدیم، از جمله مشکلاتی که در اولین نگاه جلب توجه می کرد باریک بودن خیابان ها، وضعیت نامناسب آسفالت ها و کف پوش پیاده رو ها و عقب نشینی نکردن ساختمان‌ها بود.

 در ادامه با تنی چند از اهالی قدیمی و معتمدین بنام مصباح درباره ویژگی های این منطقه و معضلات و مطالبات شهروندان به گفت وگو نشسته ایم و از هر دری سخنی رانده ایم که ماحصل آن به شرح ذیل می باشد:

یکی از معتمدین کهنسال مصباح با ابراز خرسندی از حضور همکاران رسانه  تریبون شهر جهت بازتاب مشکلات و مطالب این حوزه قدیمی گفت: مشکل انباشت زباله و کمبود سطل های زباله بویژه سطل های مکانیزه و حمل ضایعات از مشکلات عمده این خیابان است و با وجود این که نقاطی را به شهرداری منطقه معرفی کرده ایم اما هنوز این امر تحقق نیافته است.

وی در ادامه گفت: اگر به آسفالت این خیابان ها نگاه کنید، پی خواهید برد که انگار این خیابان ها مربوط به چندین دهه گذشته است و از قدمت دیرینه اش فقط همین نشانه را دارد! و سال هاست که روی بازسازی و نوسازی قابل توجهی را بخود ندیده است.

البته بایستی از سایر امکانات موجود و امنیت بسیار خوب بعضی از نواحی این محله بخاطر حضور بومی ها و نقش نیروی انتظامی قدردانی کرد.

یکی دیگر از شهروندان معتمد این محله به بیان مطالبات خود پرداخت و بیان داشت: کم عرض بودن بعضی معابر، مخروبه شدن بعضی از ساختمان‌های فرسوده و قدیمی و عدم رسیدگی به درختان قدیمی و سالمند این محله از مشکلات مهم این محله است.

وی گفت: شهرداری می بایست برای حفظ و مرمّت و نگهداری از این خطه کهن، بعنوان قاب یادگار تصویر تاریخی کرج اقدامات بیشتری را مبذول نماید و با تمهیداتی ویژه تلاش نماید که به مرمّت و پاسداشت بناها و معابر کهن در این بافت در حال فرسایش بپردازد و در صورت امکان این نقطه را بعنوان نماد قدمت و پیشینه شکل گیری و توسعه کرج، برای آیندگان به یادگار نگهدارد. سر در قدیمی شهر کرج هم به گفته این شهروند در این منطقه قرار داشته که خود دلیل دیگریست تا به شناسنامه قدیمی شهر رجوع کرده و در بازسازی و احیای آن اهتمام و اولویت بیشتری قائل شویم.

یکی از دیگر کسبه مصباح به خبرنگار ما گفت: حاشیه های کنار خیابان مصباح بخاطر تنگی کوچه ها و خیابان ها و فقدان پارکینگ عمومی و ساختار ضعیف آن در بافت سنتی و نبودن پارکینگ در منازل مسکونی،مشکلات ترافیکی و تردّدی بسیاری را برای اهالی و ساکنین ایجاد کرده است که امیدواریم این معضل با برنامه های جامع شهروندان و قراردادن تسهیلات ویژه تر ختم به خیر گردد.

وی افزود: در بعضی از خیابان ها بخاطر نشست آسفالت ها و فرورفتگی زمین، مشکل تجمیع و آبگرفتگی در

روزهای بارانی داریم که امیدواریم آنها نیز بازسازی و بهسازی شوند لذا شهرداری در قبال عوارضی که می

گیرد، مسئول است و باید خدمات بیشتری ارایه کند.

شهروندی دیگر نیز با انتقاد از کمبود جای پارکینگ و پارک خودروها گفت: شهرداری برای ساخت خیلی از خانه‌ها جواز می‌دهد، اما به موضوع پارکینک خانه توجهی ندارد و سازندگان خانه را بدون پارکینگ می‌سازند به همین دلیل کمبود پارکینگ و پارک خودرو‌ها در کنار خیابان یکی از مشکلات ما به شمار می‌آید.

در ادامه این گزارش میدانی به سراغ تعدادی از مدیران شهری رفته ایم و دیدگاه های آنان را در رابطه با مرمت هسته قدیمی شهر کرج و محله مصباح جویا شدیم که ماحصل آن از نظرتان می گذرد:

حجت الاسلام سعیدی رئیس مرکز رسیدگی به امور مساجد استان البرز با اشاره به وجود چندین مسجد قدیمی در استان البرز و به ویژه مسجد اعظم مصباح گفت: با شناسایی این مساجد که به مثابه شناسنامه های کهن و مذهبی شهر هستند برنامه ریزی کرده ایم تا با مشارکت و پیگیری مجدانه مدیریت شهری و به ویژه با حمایت های کمیسیون معماری، شهرسازی و بافت های فرسوده این ابنیه تاریخی که خاستگاه آئینی دارند را با حفظ ساختار کهن و بر اساس رویکرد اصیل معماری ایرانی اسلامی مرمت و بازسازی نمائیم.

احد رسولی عضو پارلمان پنجم شهر و یکی از مدیران پیگیر احیای بافت های فرسوده شهر با اعلام اینکه به همین منظور بعد از چهار دوره از عمر شوراها و مغفول ماندن پروژه احیای بافت های فرسوده ، برای اولین بار در شورای پنجم بودجه ای افزون بر ۵۰ میلیارد تومان برای همین امر اختصاص داده ایم، افزود: شورای شهر در نظر دارد تا محله های قدیمی شهر را با راه اندازی دفاتر خدمات نوسازی، به کارگیری مشاور، طراحی، خدمات مهندسی و تهیه طرح های موضوعی و موضعی در محدوده های مشخص شده در بافت های فرسوده مرمت و نوسازی نماید. احد رسولی به خبرنگار تریبون شهر گفت: در بازدید میدانی که از محله قدیمی مصباح داشته ایم تصمیم گرفته ایم تا این خاستگاه اجتماعی، فرهنگی و هسته آغازین شکل گیری شهر کرج را در اولویت مرمت و بهسازی قرار دهیم و با احیای این نماد شهرنشینی غبار غفلت تاریخی را از شناسنامه جغرافیایی شهر بزداییم.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان البرز با اشاره به اینکه استان البرز با برخورداری از ۵۵۰ اثر تاریخی و طبیعی ارزشمند و مکان های دیدنی متنوع یکی از قطب های گردشگری کشور است گفت: بی شک با بهسازی و مرمت مجموعه های کهن کرج به ویژه محلاتی مانند مصباح که خاستگاه خیزش فکری فرهنگی و شکل گیری هسته اولیه شهر نشینی بوده اند می توان ضمن جذب سرمایه گذار و گردشگر، کرج را به جای معبر گردشگری و شاهراه مواصلاتی چندین استان، به مقصد اقامتی گردشکران تبدیل کرد. 

یقیناً آنچه که برای بلوغ دوباره این محله کهنسال می توان انتظار داشت ورود به موقع مدیریت شهری و حمایت های تمامی سازمان ها و نهاد های شهری و استانی اعم از استانداری، شورای اسلامی شهر، اداره کل میراث فرهنگی در این عرصه است تا ضمن مشارکت و حمایت های دائمی با تسریع و تسهیل در روند بازسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده پاسخگوی مطالبات معطل مانده شهروندان و علاقمندان حفظ اصالت کرج  به ویژه اهالی فرهیخته محله مصباح باشند.

در پایان شایسته است از مشارکت و همفکری مجدانه اهالی قدیم محله مصباح و معتمدین دلسوز این هسته کهن شهر کرج، آقایان کشاورز، رهبر دهقان، رنجی، نظری، ساعی دهقان، شریفی و نیز مدیران پاسخگوی شهری که ما را در تهیه این گزارش یاری نمودند کمال سپاس و تشکر را داشته باشیم.

گزارش از : محمد کبورانی مدیر تحریریه

 

برچسب ها :

ناموجود